1. YAZARLAR

  2. Ali GÜNDOĞDU

  3. 2 bin yıl önceki İzmit acaba nasıldı?
Ali GÜNDOĞDU

Ali GÜNDOĞDU

Yazarın Tüm Yazıları >

2 bin yıl önceki İzmit acaba nasıldı?

A+A-

Antik İzmit, yani Nikomedya, döneminin dünyadaki en önemli kentlerinden biri olarak biliniyor. Nikomedya’nın yerleşim planını gösteren haritayı inceleme fırsatınız olmadı diye üzülmeyin. Ben hemen anlatayım.

Doğu’da bugünkü Çukurbağ kazısının yapıldığı yerden Batı’da Kolordu’ya kadar olan güzergah, Nikomedya’nın ana caddesi.

Liman, Belsa Plaza’nın önü. Zaten Belsa Plaza yapılırken liman kalıntıları dinamitle imha edilmişti.

Nekropol yani mezarlık, aynı yerde Bağçeşme ve çevresinde.

Agora, yani kent meydanı, bugünkü Nuh Çimento İlköğretim Okulu ile Devlet Malzeme Ofisi arasında.

Tiyatro, bugünkü Verem Savaş Dispanseri yamacında.

Nikomedya’nın ana caddesini (İnönü Caddesi) kentin diğer unsurlarına bağlayan küçük sokaklar da var elbette. İşte bu küçük sokaklar, aynen bugün kullandığımız caddecikler. Alemdar Caddesi, Şahabettin Bilgisu Caddesi, Cumhuriyet Caddesi, Leyla Atakan Caddesi…

Nikomedya’da insanlar mutlu ve huzurlu biçimde yaşıyorlar. Tiyatroya gidiyorlar, tanrılarına sunakta bir dana kurban ediyorlar, ölülerini özel ritüellerle toprağa veriyorlar, mermerden mezar lahitleri yaptırıyorlar.

Çevre kirliliği, hava kirliliği neymiş, hiç bilmiyorlar.

Caddelerde sokaklarda özgürce dolaşırken, bir aracın altında kalıp ölme tehlikesi yok, zehir gibi egzoz gazı yok…

Trafik sıkışıklığı da neymiş!

Bu benim anlattığım 2 bin küsur yıl öncesi…

Antik İzmit ile sözüm ona modern İzmit arasında değişen çok şey mi var sanki?

Nikomedyalı hemşerilerimizin yaptıkları yolları hala kullanmıyor muyuz?

Yeni bir yol mu yapmışız, yeni bir yol mu açmışız?

2 bin yıllık Nikomedya sokaklarına her sene yeni araçlar salmışız.

Yüzlerce, binlerce otomobil… Kamyonet, kamyon… Dört çekerli müteahhit Jeep’leri… Yüzlerce binlerce toplu taşım aracı… Yüzlerce binlerce servis aracı… Ve şimdi de tramvay…

Yollar 2 bin yıldır aynı yollar…

Yayalar 2 bin yıl önce sokaklarda özgürce ve sağlıklı biçimde dolaşabiliyor, çocuklar koşup oynayabiliyordu. Yayalar şimdi, zengin züppelerin jeep’lerine yol açmak zorunda.

herculaeum-pisoni-villasinda-bulunmus-izmit-kentini-kuran-ve-adini-veren-i.nikomedes-bustu.---napoli-arkeoloji-muzesi.jpg

İZMİT’İ KURAN KRAL 1.NİCOMEDES- Herculaeum Pisoni villasında bulunmuş İzmit kentini kuran ve adını veren I.Nikomedes büstü halen İtalya Napoli Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir. Bu paha biçilmez eser, o topraklarda bulunmuştur ve ne yazık ki İzmit Müzesi’ne iade edilmesi mümkün değildir.

tahminen-boyleydi-001.jpg

TAHMİNEN BÖYLEYDİ- İki bin yıl önce İzmit, yani Nikomedya kenti böyle görünüyordu. Çünkü bugüne kadar toprak altından çıkanlar, kentin o günkü planını da açıkça gözler önüne seriyor.

eski-yeni-bir-arada-002.jpg

ESKİ YENİ BİR ARADA- Antik İzmit’te neyin nerede olduğunu bugünkü şehir planına uyarlanmış haliyle gösteren harita.

nikomedya-sikkesi-003.jpg

2 BİN YILLIK İZMİT PARASI- Bu sikke (antik para) Nikomedya Darphanesinde basılmış. Önde bir kadırga, arkada iki tapınak betimlenmiş. Muhtemelen Seka açıklarından gözlenmiş bir tabloyu, İzmit sikkesine basmışlar.

442 yıllık Fevziye Camii 6 kez yıkıldı, tekrar yapıldı

İzmit sembol yapılarından Fevziye Camii, tarihi süreçte pekçok kez yıkıldı, ancak her seferinde aynı yerde yenisi yapıldı. 1576'da İzmit'in eşrafından Mehmet Bey tarafından bugünkü Kemalpaşa Mahallesi Cumhuriyet Caddesi üzerinde yaptırılan Fevziye Camii'nin ilk mimarı ünlü Mimar Sinan'dır. Ancak çeşitli doğal afetlerle ve yangınlarla cami defalarca yıkılmış, ardından aynı yere tekrar inşa edilmiştir. Bu tamirat ve yeniden inşalarla birlikte caminin tarihsel dokusu epey değişikliğe uğramış, her dönemde kendine has mimari üslup kendisini bir şekilde hissettirmiştir. Daha önce külliyesinde bulunan pek çok bina artık yerinde yoktur. Bunların arasında ise muvakkithane (vakit ayarlama evi - saat ayar merkezi) en dikkat çekici işlevi olanıdır. Dolayısıyla söz konusu yapım faaliyetleriyle birlikte caminin banileri de değişmiş, bu arada yapının ismi de değişmiştir.

İLK YAPILIŞI KANUNİ ZAMANINDA

Fevziye Camii'nin ilk yapılışı, Kanuni Sultan Süleyman'ın damadı ve sadrazamı Rüstem Paşa´nın kethüdası Mehmet Bey'in ruhu için vefatından sonraki birkaç yıl içinde yapılmıştır. Ardından 1719 yılındaki büyük depremden sonra kubbeli yapı çökmüş ve kiremit çatılı olarak iki yıl içinde aynı yere yeniden yapılmıştır. Üçüncü yapılışı ise yine kısa bir süre sonra gerçekleşmiştir. 1756-57 yıllarında çıkan yangın sonucu Fevziye Camii de büyük zarar görmüştür. Yine İzmit ahalisinden Hacı Halil Ağa tarafından camii tekrar yapılmıştır. Ardından 1836 yılından çıkan büyük bir yangın sonucu tekrar yanmıştır. Kaptan-ı Derya Ahmet Fevzi Paşa tarafından yeniden inşa ettirilmiş olup 1836 yılında dönemin padişahı Sultan 2'nci Mahmut tarafından yeniden ibadete açılmıştır. Ahmet Fevzi Paşa, caminin inşasında muvaffak olduğu için Sultan 2'nci Mahmut tarafından camiye 'Fevziye' adı verilmiştir. Hatta Padişah'ın açılış esnasında “inşallah bir daha yıkılıp-yanmaz” şeklinde dua ettiği de söylenir. Fakat 1894 tarihinde meydana gelen deprem sonucu cami yine büyük zarar görmüş, tamamen yıkılmıştır.

DEPREMDE YIKILDI VE ALTINCI KEZ YAPILDI

Duvarları taş ve tuğladan olmak üzere yeniden yaptırılmıştır. 1898 yılında devrin padişahı Sultan 2'nci Abdülhamit Han'ın cülus bahşişi günü ibadete yeniden açılmıştır. Yakın tarihe kadar bu cami ibadete açık olarak hizmet vermiştir. Ancak 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi sonucu cami ağır hasarlı duruma gelmiştir. Altıncı kez yıkılarak yeniden 26 Nisan 2002 günü temeli atılmış; cami derneği ve Kocaeli halkı tarafından maddi katkılarla bitirilerek 30 Ocak 2004 günü yeniden ibadete açılmıştır. Ayrıca caminin yanında yer alan park da yeniden projelendirilerek modern bir görünüme kavuşturulmuştur. Toplam 10 bin metrekarelik alanda yapılan Fevziye Camii Parkı, içinde doğal dere görüntüsünde göl, su kemeri, köprü, oturma grupları, yürüyüş yolları ve kafeteryalar bulunan bir dinlenme merkezi haline getirilmiştir.

carncanlar-tarafi-001.jpg

ÇANÇANLAR TARAFI- Fevziye Camiinin kış fotoğraflarından biri. Demiryolunun şehir içinden geçtiği yıllar. Çançanlar kapalı. Belli ki bir kara trenin geçmesi bekleniyor. Arka planda bir fayton. Hava soğuk ve kasvetli.

sumerbank-cesmesi-001.jpg

SÜMERBANK ÇEŞMESİ- Fevziye Camii depremde hasar görüp yıkılmadan önce, 80’li yılların başında çekilmiş bu fotoğrafta son derece durgun görünüyor. Sanki yaklaşan depremi hissedercesine durgun…

yeniden-yapildi-001.jpg

YENİDEN YAPILDI- 17 Ağustos 1999 Depreminde cami ağır hasarlı duruma geldi. Altıncı kez yıkılarak yeniden 26 Nisan 2002 günü temeli atılmış; cami derneği ve Kocaeli halkı tarafından maddi katkılarla bitirilerek 30 Ocak 2004 günü yeniden ibadete açılmıştır.

 

 

 

 

Bu yazı toplam 2811 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Yapılan yorumlardan yazarları sorumludur.
2 Yorum