1. YAZARLAR

  2. Ali GÜNDOĞDU

  3. 29 yıllık ömründe o, hep kahramandı
Ali GÜNDOĞDU

Ali GÜNDOĞDU

Yazarın Tüm Yazıları >

29 yıllık ömründe o, hep kahramandı

A+A-

Kocaeli’nin yakın tarihinde önemli bir yer tutan, Kurtuluş Savaşı kahramanlarından Yahya Kaptan, kısa ömrü boyunca, hayatını serüvene çeviren bir cesarete sahipti. Henüz 29 yaşında iken hayata gözlerini yumduğunda, ismi zamana asılı kaldı. Tarihsel sürece etkisi, birkaç ömre sığacak kadar büyüktü. Peki, bu etki nasıl gerçekleşti?

1910 yılında, Makedonya’da, amcasına saldıran bir Bulgar’ı öldürüp dağa çıktığında, kendisi yazgısını da çizmiş oldu. Dağa çıkarken, yaşama koşullarını tükettiği kentler, Osmanlı egemenliğindeydi. Fakat, gerçekte bu bölgede Osmanlı otoritesi son derece sınırlanmış, gerilemiş ve çürümüştü. Uluslararası Jandarma gücü, sömürgecilerin Balkanlardaki gücünün göstergesiydi. Birer nüfus savaşına dönen yerleşim bölgelerinde, ulusçuluk, yüzyıllarca birlikte yaşayan, aynı otoriteye boyun eğen halkları birbirine düşürdü… Yangın, şaşırtıcı boyuttaydı: Tam bir toplumsal cinnet yaşanıyordu.

Yahya Kaptan dışında, dağlar eşkıya ile doluydu. Sıradan eşkıyaların yanı sıra, birçok ulusçu ve meşrutiyetçi çete bu dağlarda barınmıştı. Böylece Makedonya dağlarında bir “çete kültürü” oluştu… Örgütsel yapısı, hiyerarşisi, sıfatları gelenekseldi. Örneğin, çete reislerine “kaptan” denirdi. Kurtuluş savaşında ismi geçen birçok “kaptan” bu gelenektendi.

KENDİ ÇETESİNİ KURDU
Sırp çeteleri içinde yetişen Yahya Kaptan, kendi çetesini kurduktan sonra, Bulgarlara karşı mücadelesini sürdürdü. Bölgedeki ulusçu çarpışmaların bilinçli bir tarafı değildi. Fakat, doğduğu Köprülü kasabasında Bulgarların başlattığı katliamlarda doğal taraf oldu. Bulgar milliyetçilerin bölgedeki Müslümanlara yönelik baskılarına karşı direndi. Balkan Savaşları bittiğinde Sırplar tarafından onurlandırıldı. Ancak, kısa zaman sonra, bölgede kurulan yeni otoriteler, çetelerin hayat koşullarını ortadan kaldıracak kadar güçlendi. Yahya Kaptan için Makedonya’da var olma koşulları kalmadı. O da İstanbul’a yöneldi.

Dünya Savaşı başlamadan önce İttihat ve Terakki liderlerinden Enver Paşa’ya bağlı olarak Teşkilat-ı Mahsusa kuruluyordu. Bu örgüt, güvenilir ve çete deneyimi olan bireyleri arıyordu. Osmanlı ordusunun yanında, bilgi toplamak, sabotaj ve karşı propaganda gibi görevleri üstlenmek üzere kurgulanan örgüt, Yahya Kaptan’ın hayat biçimine uygundu. Örgüte katılma teklifi gelince hemen kabul etti. Teşkilat-ı Mahsusa içinde bulunduğu sürede iki görev üstlendi. İlkinde, Sırplara karşı sabotaj eylemleri gerçekleştirdi. İkincisinde ise Halil Paşa’nın Irak cephesindeki mücadelesinde, Arap aşiretlerinin çöl çeteciliği taktiğine, “karşı-çeteci” eylemler üretti.

KOCAELİ’YE GELDİ
Kocaeli Yarımadası, Makedonya koşullarına benziyordu. Dağlar eşkıya doluydu. Bunların bir kısmı, tıpkı Makedonya’da olduğu gibi sıradan eşkıya iken, bir kısmı, özellikle Rum eşkıyalar, “ulusçu” bir kültüre sahipti. İtilaf Devletleri de azınlıkların “çete” eylemlerini destekliyordu.

Ulusal mücadele karşıtı güçler, Temsil Heyeti’nin Yahya Kaptan’a desteğini zayıflatmayı başaramamış olsalar da, Heyeti Temsiliye’nin bölge ile iletişimini telgraf tellerini keserek bir süre engellediler. Böylece, İstanbul Hükümeti’nin Jandarma Komutan Vekili Hilmi Bey komutasındaki askeri birlik, destek alma olasılığı kalmayan Yahya Kaptan’ı Tavşancıl’da kuşattı. Yahya Kaptan, tutuklandıktan sonra, pınarda su içerken öldürüldü.

Mustafa Kemal Paşa, bu trajik ölüm karşısında çok etkilendi. Nutuk’ta, Yahya Kaptan olayına yaklaşık 20 sayfa yer veren Mustafa Kemal Paşa, Yahya Kaptan’ı, devrim tarihimizin en önemli kişiliklerinden biri olarak görür. Bazı anlatılarda, Yahya Kaptan’ın heykelinin dikilmesi istediğini de söylemiştir.

yahya-kaptan-003.jpg


YAHYA KAPTAN- Yahya Kaptan öldürüldüğünde (8 Ocak 1920) henüz otuz yaşını doldurmamıştı. Kocaeli Yarımadası’nda, Yahya Kaptan’dan sonra, o düzeyde bir direniş lideri çıkmadı. O, ulusal mücadelemizin Kocaeli Yarımadası’ndaki görüntüsüdür. Bu nedenle Yahya Kaptan ismi, ulusal mücadele ve Türk Devrimi ile organik bağa sahiptir. Cumhuriyet var oldukça, Yahya Kaptan ismi de var olacaktır.
 

Bu yazı toplam 1877 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
1 Yorum