1. YAZARLAR

  2. Ali GÜNDOĞDU

  3. Eski İzmit’ten akılda kalanlar
Ali GÜNDOĞDU

Ali GÜNDOĞDU

Yazarın Tüm Yazıları >

Eski İzmit’ten akılda kalanlar

A+A-

Anadolu coğrafyasının en güzel noktasında kurulmuş, 3 bin yıllık tarihi geçmişinde pek çok medeniyete kucak açmış İzmit, 94 yıl önce düşmandan kurtulmuş, ama hep sahipsiz kalmış.

En başta, bu kentin tarihine, kültürüne sahip çıkan olmamış.

Tarihine, kültürüne, diline, dinine sahip çıkamayan toplumlar, tarih sahnesinde bölünerek, ezilerek, asimile edilerek, ona buna yamanarak yok olup gitmeye mahkumdur. Tarihe şöyle bir baktığınızda benliğine sahip çıkamadığı için yok olup giden pek çok ulus görmek mümkündür.

Misal İzmit… Tarihi geçmişi 3 bin yıla dayanan, Helenistik, Roma, Bizans ve Osmanlı medeniyetlerine kucak açmış bu önemli şehirde toprağı elle eşeleseniz tarih fışkırır. İzmit’in üst mahallelerinde bir tur atsanız, kendinizi yüz yıl öncesinin Osmanlı Kasabasında hissedersiniz.

Ama artık o his, yavaş yavaş kayboluyor.

İzmitli fotoğrafçı Fahri Seyrek’in denizden karaya doğru çekilmiş fotoğraflarına dikkatlice bakın. İzmit’in Akçakoca, Orhan, Hacı Hasan, Veli Ahmet, Çukurbağ Mahallelerindeki o zarif evleri, konakları tek tek sayarsınız.

Aynı noktadan şimdi bakın. 60-70 yıl öncesinin o güzel evleri, o zarif konakları tek tek yok olmuş.

Neden?

Elbette sahipsizlikten…

Muhabirliğe başladığım yıllarda, Heykel mevkiindeki Eski Vali Konağı’nın yanında çok güzel bir konak bulunuyordu. Dut Sokak girişindeki bu konağa bakıp da hayran olmamak elde değildi. Ama sahipsizdi. Serserilerin mekanıydı. Bir sabah o konağın yerinde yanmış bir enkaz duruyordu.

Yıllar içinde İzmit’te nice konaklar, nice güzel tarihi evler yandı, yakıldı.

Kimse oralı bile olmadı.

Ama Vali İzmitli olsaydı, Belediye Başkanları İzmitli olsaydı, durum daha farklı olabilirdi.

Biz nedense İzmitliliği, sanki kendi kentimizde bir azınlık ruhuyla benimsemişiz. Üç beş eski İzmitli bir araya gelir, eski günlerden dem vurur; İzmit’in kurtuluş bayramına kimse gelmez. Yerel gazetelerdeki köşe yazılarında eski İzmitliler anlattıkça anlatırlar eski İzmit’i, ama Üsküdar Vapuru’nun battığı 1 Mart’ta iskeleye ölenleri anmak için kimse gelmez.

Öte yandan bu kentte yöresel kültürler fuarı için günlerce öncesinden hazırlıklar yapılır. Buna lafım yok, yöresel kültürler bu kentte yaşatılsın, organize işler yapılsın. Ama bu kentte yaşıyorsak, bu kentin havasını soluyor, bu kentin ekmeğini yiyorsak, biraz da bu kentin kültürüne, tarihine aşina olmak gerekmez mi?

acisu-cesmesi.jpg

ACISU ÇEŞMESİ- Acısu yokuşunda, Acısu Parkının köşesinde yer alıyordu. İnsanlar da at arabalarının atları da çeşmesinden, yalağından su içerdi. Şimdi artık yok.

alemunit.jpg

ALEMÜNİT ŞİPŞAK FOTOĞRAF- Bu körüklü fotoğraf makinesinin adı alemünittir. Üniversitelerdeki İletişim Fakültesi öğrencileri bile bilmez. Eskiden Maliye’nin önünde, İstiklal Caddesinde şipşak fotoğraf çektirmek isteyenlere hizmet ederlerdi. Tarihe karıştı.emek.jpg

BAHÇE SİNEMASI- Yaz aylarında İzmitlilerin yegane eğlencesi bahçe sinemalarıydı. Hemen her mahallede bir tane bulunurdu. Fotoğraftaki, M.Alipaşa Mahallesinde merhum Bahattin Yatağan’ın işlettiği Emek Bahçe Sineması…

istasyon-oteli.jpg

İSTASYON OTELİ- İzmit’in yakın tarihine ışık tutan, Anayurt Oteli filminin de bazı sahnelerinin çekildiği İstasyon Oteli’ni göz göre göre yıkıp yerine bir beton bina diktiler.thames-minibus.jpg

THAMES MİNİBÜS- İzmit’te toplu taşıma Thames marka minibüslerle sağlanırdı. 9 kişilik minibüste 9 yolcu da aynı anda sigara içer, sigaranın kızgın külleri milletin ensesine düşüp yakardı. Kavgalar da bundan çıkardı.

cancan.jpg

ÇAN ÇAN- Eskiden İzmit’in içinden trenler geçerdi. Her tren geçişinde hemzemin geçitlerdeki çan çanlar inip kalkardı. Çançan bekçileri vardı ve küçücük kulübeleri. Bu fotoğraf 1.Geçit mevkiindeki ilk çan çan. Fotoğrafı büyük usta Cemal Turgay çekmiş.​​​​​​​

Bu yazı toplam 2263 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.