1. HABERLER

  2. PERDE ARKASI

  3. İzmit'in antik tiyatrosu nerede?
İzmit'in antik tiyatrosu nerede?

İzmit'in antik tiyatrosu nerede?

Haberimiz şöyleydi: “İzmit'in en eski yerleşim yeri olan, birinci derece sit alanı olduğu için çivi bile çakılamayan Orhan Mahallesinde, kabus geri döndü. 2006 yılında yer altında olduğu iddia edilen antik

A+A-

Haberimiz şöyleydi:

“İzmit'in en eski yerleşim yeri olan, birinci derece sit alanı olduğu için çivi bile çakılamayan Orhan Mahallesinde, kabus geri döndü. 2006 yılında yer altında olduğu iddia edilen antik tiyatronun ortaya çıkarılması için kazı yapılacağı gerekçesiyle alınan kamulaştırma kararı, 7 yıl sonra uygulamaya konuldu.

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı tarafından 3 Ekim 2006 tarih ve 2188 sayılı kararla Orhan Mahallesinde yaklaşık 100 dönümlük alanı kapsayan, neredeyse tamamının üzerinde mülk bulunan bölgede antik tiyatro kazısı için istimlak yapılmasına karar verilmişti. Birinci derece sit alanında oldukları için evlerinin çatısındaki kiremiti bile değiştiremeyen mahalle sakinleri, evlerinde onarım kararı beklerken alınan istimlak kararıyla büyük bir şok geçirmişlerdi. 

Mahallede yükselen büyük tepki üzerine Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu, Orhan Mahallesinde kazı yapılmayacağını, istimlakten vazgeçtiklerini duyurmuştu. Oysa şimdi, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı tarafından mülk sahiplerine gönderilen yazılarda, 2006 yılında alınan kararın uygulanacağı belirtiliyor, mülk sahipleri uzlaşma komisyonuna görüşmeye davet ediliyor. Orhan Mahallesinde 100 dönümlük alanın antik tiyatro kazısı için kamulaştırılmasına kimsenin aklı yatmıyor. Herkes bu cazip alanda Kent Konut'un yeni lüks konut yapmasından endişe duyuyor.”

Bu haberden sonra Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu, projenin geri çekildiğini açıkladı, herkes rahat bir nefes aldı.

2006 yılında Orhan'daki antik tiyatro meselesi gazetemize de benim sütunlarıma da pek çok kez konu olmuştu. O dönemde farklı bir görüş ortaya atılmıştı. İzmit tarihiyle yakından ilgilenen Sedat Tuna Yalıncan, şöyle bir uyarıda bulunmuştu:

“-Konunun önemi ve şahsımın da olaya ilgisi nedeniyle, bilinmesi ve dikkate alınması gereken ayrıntıları kamuoyunun bilgisine maddeler halinde sunuyorum:

1-) 80'li yılların başında, Askeri Mahkeme yanındaki o günlerdeki adıyla " Murat Sineması" inşaat hafriyatı yapılırken 2 tane büyük insan heykeli bulunmuştu. Şimdi Tekirdağ Müzesi Müdürü olan, o günlerdeki İzmit Müzesi Arkeologu olan Akif Işın, bu heykellerin tiyatro giriş heykelleri olduğunu söylemiş, tiyatronun, bu alandan başlayıp, Kapanca Sokağı'na, hatta daha da yukarılara doğru uzandığını belirtmişti. Akif Işın, Sırrı Paşa köşküne uzanan yokuşun kenarında tiyatro basamaklarını da göstermekten geri kalmamıştı.

2-) Değerli Arkeolog Akif Işın'ın işaret ettiği bu tiyatro, Roma Dönemi'ne ait ve yaklaşık 2000 yıllıktır. Kolosal olarak tabir edilen ve Side, Aspendos gibi dev tiyatrolara eşdeğer olabilecek ve antik Nikomedia'ya yaraşır bir büyüklüğe sahiptir.

3-) Yine Akif Işın'ın tespitlerine göre böyle bir tiyatro kazısı,100 yıl sürebileceği gibi, uluslararası işbirliği ve milyonlarca dolar harcanacak bir bütçe gerektirmektedir. İznik İlçesi'nde bulunan benzer nitelikli tiyatro kazısının 30 yılı aştığı ve hala bitirilemediği dikkate alınmalıdır.

4-) Bu tespitlere göre ve ilgili haberinizde belirtilenlerin aksine, Nikomedia Tiyatrosu Orhan Mahallesi'nde değil, eski Murat Sineması'ndan başlayıp, kentin kuzey tepelerine doğru uzanmaktadır.

5-) İlgili haberinizde belirtilen alanda da ikinci bir tiyatro ve büyük olasılıkla Roma Dönemi'nden birkaç yüzyıl daha eski bir döneme ait olan ( Helenistik Dönem) daha küçük bir tiyatro bulunabilir. Bu tiyatro, bir tepenin yamacına kurulmuş olan ve tipik bir Helenistik Tiyatro niteliğine sahiptir. Bu tiyatro, büyük Nikomedia ve Roma ihtişamına yetmeyeceği için, daha aşağıya ve Akif Işın'ın belirttiği alana dev bir Roma Tiyatrosu daha inşa edilmiş olabilir.

6-) Bilimsel literatür incelenecek olursa, 1550'li yıllarda Anadolu'yu gezen ve gözlemlerini yazan Hans Der Schwab'ın anlattıklarına göre,1500'lü yılların Osmanlı'sında İzmit'in tepelerinde bulunan çukur tiyatronun büyük taşları sökülmüş ve başka yapılarda kullanılmıştır. Yani ne yazık ki, Orhan Mahallesi'nde olduğu belirtilen tiyatronun yerinde şimdi yeller esmekte, belki yalnız önemsiz temeller bulunmaktadır.

7-) Günümüzde uygulanan Arkeometri yöntemleri son derece gelişmiştir. Aynı tıpta kullanılan ultrason cihazı gibi jeoradarlar, geliştirilmiş ve bu cihazlarla toprağı kazmadan, altında ne olduğu tespit edilebilmektedir. Bu cihazlar, Jeofizik Fakültesinde hatta İSU'da bile bulunmaktadır. Bu cihazların yardımı ile gereksiz kamulaştırma yapılıp, ortalık tahrip edilmeden inceleme yapılması mümkündür.

8-) Sonuç olarak, Orhan Mahallesi ve Kapanca Sokak çevresinde bu denli büyük bir arkeolojik kazının yapılması, belediye ve üniversitenin gücünü çok aşmaktadır. En büyük dezavantaj ise bu bölgelerin yerleşim yeri olarak kullanılmasıdır. Halbuki İznik ve Side Tiyatroları kent dışında olduğu için sorunsuzca ve hiç kamulaştırma yapılmadan bilimsel çalışma yapılabilmiştir. İzmit, ne yazık ki bu olanaktan yoksundur.

9-) Her şeye rağmen, böyle bir çalışmanın yapılmasının düşünülmesi bile olumludur. Gerek duyulduğunda İzmit Müzesi'ne büyük emekleri geçen Tekirdağ Müze Müdürü Akif Işın, şu anda emekli konumdaki Arkeolog Hayriye Avcı ve halen görev yapan Arkeolog Zeynep Demir'in bilgi ve birikimlerine mutlak surette başvurulmalıdır.”

Görüldüğü gibi antik tiyatronun Orhan Mahallesinde olmadığı halen kabul gören bir iddia. Bu koşullarda Büyükşehir Belediyesinin o mahallede kamulaştırma girişimi akıl karıştıran bir durum.

Ali Gündoğdu

Bu haber toplam 4246 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.