1. YAZARLAR

  2. Ali GÜNDOĞDU

  3. Portakal Hafız Efendi
Ali GÜNDOĞDU

Ali GÜNDOĞDU

Yazarın Tüm Yazıları >

Portakal Hafız Efendi

A+A-
Çukurbağ Mahallesindeki Portakal Hafız Konağı, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından kamulaştırılmıştı, şimdi restorasyonu için düğmeye basıldı. Ancak bu süreç içinde tarihi konak çıkan iki ayrı yangınla kül oldu.  Büyükşehir Belediyesi, daha önce de Portakal Hafız Mescidini restore etmişti. 
Portakal Hafız’ın kim olduğuna gelince… Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Tarihi Mekanlar Şube Müdürü tarihçi Volkan Şenel, Portakal Hafız’ı şöyle anlatıyor: 
Kocaeli tarihiyle ilgili kaynaklara bakıldığı zaman "Portakal Hafız"  adıyla tanınmış olan bir isimle karşılaşılır. Bu isim I. Dönem İzmit Mebusu Hafız Rüştü Efendi'dir.
Hafız Rüştü Efendi'nin, yanaklarının tombul ve al olması nedeniyle halkın kendisine "Portakal" lakabını yakıştırdığı rivayet edilmektedir. Hatta halkın büyük bir bölümünün Portakal Hafız lakabıyla tanıdıkları kişinin gerçek adının, Hafız Rüştü Efendi olduğunu bilmedikleri de tarihi bir gerçektir. İstiklal Savaşı'nın önemli komutanlarından birisi olan Kazım Karabekir'inde yakın arkadaşı olan Hafız Rüştü Efendi, İzmit yöresi halkının da yakından tanığı ve sevdiği bir kişi idi.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde Kocaeli'yle ilgili yaptığımız araştırmalar sırasında, "Portakal(oğlu)" lakaplı bir isimle daha karşılaştık. Arşiv belgelerinde karşımıza çıkan Portakal lakaplı ikinci isim; Portakaloğlu Mustafa Ağa'dır.
Hayatı ve kişiliği hakkında çok fazla bilgiye ulaşamadığımız Portakaloğlu Mustafa Ağa, 18 yüzyılda yaşamıştır. İzmit'te görev yapan bir devlet görevlisi veya İzmit'in varlıklı eşrafından birisi olabileceğini düşündüğümüz Portakaloğlu Mustafa Ağa'nın "Portakaloğlu" lakabını nasıl aldığını ise şimdilik bilemiyoruz.
Portakaloğlu Mustafa Ağa'yla ilgili Osmanlı Arşivi'nde ulaştığımız belgeler, şehir tarihimizde birçok yeni bilginin ortaya çıkmasını ve bazı yanlış bilgilerin düzeltilmesini sağladı.
Günümüze kadar, Portakal Hafız Rüştü Bey'in İzmit'in eski yerleşim birimlerinden birisi olan Akcakoca Mahallesi'nde bulunan Portakal Mescidi'ni 19. Yüzyılın sonunda yaptırmış olduğuna inanılırdı. Oysa arşivde ortaya çıkan yeni belgeler, Portakal Hafız Rüştü Bey'in Portakal Mescidiyle herhangi bir ilişkisinin olmadığını, ayrıca mescidin 19. Yüzyıldan daha önce inşa edildiğini ve 18. Yüzyılda "Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi" adıyla tanındığını göstermektedir.
İzmit'in eski mahallerinden birisi olan Akçakoca Mahallesi'nde inşa edinen Portakaloğlu Mustafa Ağa Mescidi, Osmanlı döneminde İzmit'te birçok yerde yapılan mahalle mescitlerinin önemli bir örneğidir.
Uzun bir süre hiç kullanılmayan Portakal Mustafa Ağa Mescidi, 1999 depreminde hasar görmüş, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından projeleri hazırlatılarak, 2009 yılında aslına uygun olarak yeniden inşa edilmiştir.
Bu yazı toplam 796 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.