Bir dönüşüm hikayesi: Ankara Caddesi

Kocaeli’nin ticaret tarihi açısından büyük öneme sahip olan ve 1900’lü yılların başına kadar kentin en hareketli bölümü olan Ankara Caddesi, uzun yıllar kaderine terk edildi. Yok olmaya yüz tutmuş, adı daha sonra Şahabettin Bilgisu Caddesi olarak değişen cadde tramvay hattının geçmesi ile yeniden canlanmaya başladı. Tarihi mekanları restore edilen caddenin dönüşümünü Mimar Elif Çelik Arısal anlattı...

Süriye Çatak Tek
Süriye Çatak Tek Tüm Haberleri
Büyütmek için resme tıklayın

Bir kentin hafızası yeniden canlanıyor

Bir kentin hafızası olan tarihi mekanları, kenttin geçmişi, ticareti, sosyal ve kültürel hayatı, sanatı, tarihi, yemekleri, giyimi gibi her konuda ipuçları verir. Kocaeli’de kentin geçmişteki bu özelliklerinin büyük bölümünü görebileceğiniz yer Ankara Caddesi'dir. Şu an Şahabettin Bilgisu Caddesi olarak adı değişse de bu aksı herkes Ankara Caddesi olarak bilir.

Kocaeli’nin 18’inci ve 19’uncu yüzyılda ticaret merkezi olan Ankara Caddesi bu özelliği ile kentin ticaret hafızası noktasında büyük bir öneme sahip. Ancak 1900’lü yılların başında yaşanan savaşlar daha sonra kenttin plansız büyümesi ve gelişmesi bu caddenin işlevini yitirmesine neden oldu.

Uzun yıllar caddedeki tarihi mekanlar kaderlerine terk edildi. Birçok kez mekanlar işlevlendirilmeye çalışılsa da harabe halde kaldı ve yok olmaya başladı. Ancak Büyükşehir Belediyesi’nin tramvay yolunu yaptığı Ankara Caddesi, tramvayla birlikte yeni bir işleve bürünmeye başladı. Caddede yeme-içme mekanları çoğalırken bir yandan da 18 ve 19’uncu yüzyılın tarihi mekanları yeniden canlanmaya başladı.

Yeni işlevinde eski mekanları tescilli halleri ile yeniden kentte kazandıran mimarlardan biri olan Elif Çelik Arısal bize Ankara Caddesini ve dönüşümünü anlattı.

KADERİNE TERK EDİLMİŞTİ- Ankara Caddesi 1900’lü yılların başında savaşlar, göç ve kenttin yapısal değişiklikleri nedeniyle kaderine terk edildi. Bir çok tarihi mekan yok olurken, günümüze kalan 10 binada ise büyük tahribatlar yapıldı. üzerinde Ermenice ve Osmanlıca “Maşallah” yazan bu bina şimdi aslına uygun olarak restore edildi ve bir yeme-içme mekanı olarak hizmet veriyor.

DEPOLAMA MERKEZİYDİ

Ankara Caddesi’nin dönüşünü kuruluşundan bu yana anlatan Mimar Elif Çelik Arısal, caddenin 1890’lı yıllardan bu güne kadar geçirdiği tüm değişimleri ele aldı. Arısal, şunları anlattı:

“-Ankara Caddesi 1890 ile 1910 yılları arasında kentte deniz ve demiryolu taşımacılığı ile birlikte gelişen bir caddedir. Cadde; liman taşımacılığı nedeniyle ürünlerin depolama alanı haline gelmiştir. Ürünlerin depolanması için yapılan antrepolar, günümüze kadar gelmiş tescilli eserlerdir.

BÖYLEYDİ

BÖYLE OLDU

YENİDEN YAŞAM BAŞLADI- Ankara Caddesi tramvayın bölgeden geçmesi ile birlikte yeniden yaşayan bir cadde haline geldi. Tarihi mekanların restore edildiği caddede eski harabe görüntü artık yok. Cadde yeme ve içme mekanları ile kenttin artık uğrak mekanlarından biri haline geldi.

GELECEK KUŞAKLARA AKTARILMALI

Bu yapılar; mal giriş ve çıkışları nedeniyle çoğunlukla iki kapısı bulunan, ürünlerin korunması için kontrollü şekilde doğal ışık alan ve geleneksel yapım sisteminin çok çeşitli varyasyonlarını gördüğümüz örneklerdir. Yapılar liman hattı boyunca inşa edilmiş olup, genellikle iki katlı, taş, tuğla, ahşap ve de mir malzeme kullanılmıştır. Volta döşemeler, yığma tuğla duvarlar, ahşap konstrüksiyonu tüm şeffaflığı ile izleyebildiğimiz çatılar, ahşap giyotin pencereler, taş söveler ile döneminin inceliklerini barındıran bu yapıların gelecek kuşaklara, doğru restorasyon kararları ile aktarılmasını çok önemsiyorum.

ESKİ HALİ- 1800’lü yılların sonunu 1900’lü yolların başında Ankara Caddesi Kocaeli’nin ticaret merkeziydi. Kenttin ticareti dönemin mimari özelliklerini taşıyan antrepoların içinde yapılıyordu. Bu binalar yıllar sonra tek tek yıkıldı ve yerine bugün gördüğümüz betonarme biralar yapıldı.

YENİ HALİ- Ankara Caddesi’nin kaderi asıl D-100 karayolunun yapılması ile birlikte değişti. Tarihi binalar bir bir yıkıldı ve yerine betonarme yapılar yapıldı. Şu anda bu şekilde görülen Ankara Caddesinin güney cephesi aslında tarihi binalarla dolu bir yerdi.

D-100 VE DOLGU ALANLAR ETKİLEDİ

Ankara Caddesi ticaret merkezi olma özelliğini sanayinin Anadolu’ya yayılması ile ilgili kalkınma planları ile birlikte kaybetmeye başlar. 1950 yıllarında D-100 karayolunun dolgu alan şeklinde yapılması Ankara Caddesinin liman ile olan bağını doğrudan kesmiştir. Özgün kullanım fonksiyonlarını kaybeden depo binaları uzun yıllar boş kalmış ve işlevlerini yitirmiştir. D-100 karayolu kentin deniz ile olan bağını da zayıflatınca arada kalan Ankara Caddesi kentli tarafından çok kullanılan bir cadde olmamaya başlamıştır. Aynı zamanda dolgu alanların genişletilmesi ile D-100 karayolundan sonra yapılan otopark alanları, bir zamanlar liman ticaretine elverişli olan bu caddeyi tamamen bağlamından koparmıştır.

MİMAR ELİF ÇELİK ARISAL- Mimar Elif Çelik Arısal, Ankara Caddesinin Tramvay projesi ile birlikte yeniden canlandığını ve yaşayan bir yer haline geldiğini belirtti. caddenin tarihi mekanlarının yeniden işlevlendirilmesinde yerel yönetimlerin mutlaka bir planlama yapması gerektiğini kaydetti.

BETONLARIN ARASINDA KALDI

Elbette caddenin işlevini yitirmesinin tek nedeni dolgu alanları ve D-100 değil. Bu bölgede bulunan tescilli binaların bir bölümü fırsattan istifade edilerek yıkıldı ve yerine çok katlı betonarme binalar yapıldı. Ardından caddenin güney tarafından D-100’e bakan bölgede 7-8 katlı büyük binalar inşa edildi. Günümüze kadar gelmeyi başaran tescilli yapılar ise bu süreçte beton binaların arasında sıkışıp kaldı. Daha sonra bu caddenin adı Şahabettin Bilgisu Caddesi olarak değiştirildi ve işlevini yitirdi, tarihi yapılar çürümeye yüz tuttu.

ŞU HALE BAKIN

DÖNÜŞÜM FIRSATTIR

Tarihi yapıların atıl kalması sırasında yapılan bilinçsiz müdahaleler mekanların cephe kimliklerine önemli oranda zarar vermiştir. Tramvay projesinin bu cadde üzerinde yapılması ile birlikte mekanlar yeniden değer kazandı. Cadde hareketlenmeye başladı. Şahıs mülkiyetinde olan yaklaşık 10 yapı birer birer restore edilmeye başlandı. Yapılar özgün işlevlerini yitirmiş olsalar dahi kentin tarihi belleği ve geleneksel yapım sistemlerinin nesilden nesile aktarılmasını çok önemli buluyorum. Burada yaşanan dönüşüm kentin ticaret geçmişi ve mimari yapılarının geleceğe aktırılması için bir fırsattır.

MALZEMELERİ İNCELEDİ- Ankara Caddesinde tarihi mekanlarından ikisini restore eden Mimar Elif Çelik Arısal, büyük tahribata uğrayan, bir çok kez kullanımı değiştirilen tarihi mekanları aslına uygun restore etmek için yapılarda kullanılan tüm malzemeleri tek tek inceledi. Arısal, 1800’lü yıllarda inşa edilen yapıların yeniden aslına uygun olarak restore etti.

TRAMVAY İLE DÖNÜŞÜM BAŞLADI

2018 yılında Büyükşehir Belediyesinin tramvay hattını Ankara Caddesinden geçirmesinin ardından caddede değişim başladı. Tabii ki yapılan hafif raylı sistemin planlaması ve konumu ayrı bir tartışma konusudur. Fakat dolgu alanlardan sonra bu caddenin uzun yıllar boş kaldığı da bir gerçek. Cadde üzerinde mekanların büyük bölümü yeme-içme yerleri haline geldi. Atıl durumda olan tarihi antrepolar ise yeniden aslına uygun restore edilerek yeme-içme mekanları haline getirilmeye başlandı. Bu dönüşümün aslına uygun şekilde restore edilmesi konusunda.  Anıtlar Kurulu ciddi denetimler yapıyor. 

YEREL YÖNETİMLERE İŞ DÜŞÜYOR

Birkaç yapının restorasyonunun tamamlanmasıyla birlikte caddede başlayan dönüşüm tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi açısından büyük bir itici güç oldu. Bu dönüşümün devam etmesi ve caddenin tek bir fonksiyon üzerinden dönüşmesi için yerel yönetimlere büyük iş düşüyor.  Bu caddede başlayan dönüşümün, kontrollü, katılımcı ve çözüm odaklı bir süreçle yönetilmesini önemli buluyorum. Bu anlamda; biz mimarların yaptığı restorasyon çalışmaları kadar, yerel yönetimlerin planlaması da çok mühim”

09 Ağu 2020 - 21:36 - Gündem --- Okunma

Muhabir Süriye Çatak Tek

Son bir ayda ozgurkocaeli.com.tr sitesinde 5.114.872 gösterim gerçekleşti.


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Özgür Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Özgür Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Özgür Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Özgür Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

03

Yurttaş - Siyah-Beyaz Foto;soldaki minare , tam deniz kenarı olduğu için adını Yalı'dan alan

halkevi yanındaki Yalı Camii....Bu tarihi yapıların alt katları, bazıları demir tüccarı bazıları zahireci dükkanıydı 40-50 yıl önce.

Yanıtla . 4Beğen . 0Beğenme 10 Ağustos 09:44
02

CENGİZ ŞAHİN - Zamanının tuz depoları. Tümü anıtlar yüksek kuruluna kayıtlı tescilli tarihi eserler. Aslına uygun değil rekostrüksiyon bile çok zor yapılır. Çivi bile çakamazsınız mekana . Yazık olmuş..Ticari amaç güdüleceğine kamulaştırılıp bizden sonraki nesillere bırakılabilirdi. Çok yazık..

Yanıtla . 5Beğen . 2Beğenme 10 Ağustos 01:08
01

Esnaf - o bina bir dönemin ayakta kalan son örneği. o bölgesinin 1960 lı halini hatırlarım. zahireci dükkanları filan vardı. binanın kurtulduğuna sevindim. mimar hanımı ve yatırmcıları kutlamak gerek. yaermenice eski türkçe tablenaın korunması incelik. tek eksiliği böylesi mekanlar da bira ve şarap olmayısı. rakı mekanı değil ama bira olsaydı keşke.avrupa böyle mekanları bira -sarap verenler ile ağır alkol rakı yukarısı ayırıyorlar. neyse güzel olmuş

Yanıtla . 12Beğen . 8Beğenme 09 Ağustos 22:12

İÇ MİMAR ARANIYOR

<p>İÇ MİMAR ARANIYOR<br />Diksiyonu düzgün, yüzyüze iletişim yetenekleri kuvvetli, giyimine özen gösteren BAYAN ofis ve çizim programlarına hakim, mut...

Tel: 0262 325 35 32

TECRÜBELİ EMELİ SERVİS ŞOFÖRÜ ARANIYOR

<p><span style="font-family: Verdana, sans-serif; font-size: 8.5pt;">Bekirpaşa Yahyakaptan Yeşilova</span> bölgelerinden 16+1 minübüsle Gebze tarafına...

Tel: 0532 644 34 63 - 0543 412 30 35

DEVREN KİRALIK İŞYERİ

DEVREN KİRALIK İŞYERİ Fethiye Cad. Dar Sok. English Home yanı 20 m2 Kira: 3.000 TL+ devir ücreti

Tel: 0542 214 23 52

DEVREN KİRALIK İŞYERİ

DEVREN KİRALIK İŞYERİ Fethiye Cad. Dar Sok. English Home yanı 120 m2 Kira: 8.000 TL+ devir ücreti

Tel: 0542 214 23 52

PVC İMALAT MONTAJ USTALARI VE YARDIMCILARI ARANIYOR

PVC İMALAT MONTAJ USTALARI ve YARDIMCILARI aranıyor

Tel: 0532 261 52 54 0262 349 29 15

SAHİBİNDEN SATILIK KIYMETLİ MÜLK

SAHİBİNDEN SATILIK KIYMETLİ MÜLK 1.300m2 700m2 kapalı alan, Büro katları mevcuttur 4.200.000TL Başiskele’de

Tel: 0532 261 52 54

TORNA USTASI ARANIYOR

TORNA USTASI ve İmalatta yetiştirilmek üzere ELEMANLAR alınacaktır. Sözer Makina Karadenizliler Mh. Hacı İdris Sk. Başiskele

Tel:0542 316 58 96

DEVREN SATILIK BÜFE

DEVREN SATILIK BÜFE Merkez'de cirosu ve lokasyonu güzel Şehir değişikliği sebebiyle devren satılıktır Ciddi alacak olanlar arasın

Tel: 0542 474 18 15

TIR VE KAMYON ŞOFÖRLERİ ARANIYOR

Körfez, Derince, İzmit çevresinde ikamet eden SRC5 sahibi tecrübeli TIR VE KAMYON ŞOFÖRLERİ alınacaktır. Görüşmeler derince garajımızda yapılacaktır...

İrtibat: 0532 131 30 10TI

DOĞALGAZ KAYNAK USTASI ARANIYOR

Barış-er Doğalgaz bünyesinde çalışacak DOĞALGAZ KAYNAK USTASI alınacaktır.

Tlf: 05376009953 05551870187