Turkovac’ı geliştiren Prof. Dr. Aykut Özdarendeli ilk kez konuştu: Virüs tanıdıktı

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Kayseri Erciyes Üniversitesi’nin geliştirdiği aşı adayının adını ‘Turkovac’ olarak duyurdu. Turkovac’ın faz 3 çalışmaları da başladı. Bugüne kadarki 2 aşamayı büyük bir başarıyla geçen Turkovac’ı geliştiren Prof. Dr. Aykut Özdarendeli, ABD’de üç yıl corona virüs üzerinde çalıştığını belirtirken, "En azından tanıdık bir virüs, bunu yenebiliriz diye düşündüm" dedi.

Çin'in Vuhan kentinde Aralık 2019'da ortaya çıkan ve kısa sürede tüm dünyaya yayılan Covid-19, Türkiye'de ilk olarak 11 Mart 2020'de tespit edildi.

Salgınının yıkıcı etkilerini ortadan kaldırılabilmek için Türkiye, en etkin yollardan biri olan yerli aşının üretilmesi için çalışmalarına hızla başladı. 

Hayata geçene 18 yerli aşı çalışması içinde en hızlı ilerleyeni, Erciyes Üniversitesince geliştirilen aşı oldu. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yerli Covid-19 aşısıyla Türkiye'de yeni bir dönemin kapılarının aralandığını belirterek aşının adının "TURKOVAC" olduğunu açıkladı. 

Aşıyı, Prof. Dr. Aykut Özdarendeli'nin başında olduğu Erciyes Üniversitesi bünyesindeki Aşı Araştırma ve Geliştirme Merkezi ile İyi Klinik Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde görevli ekip geliştiriyor.

Hürriyet gazetesinden Musa Kesler'in sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Aykut Özdarendeli, "Doktora sonrası ABD’de üç yıl corona virüs üzerinde çalışmıştım. Pandemi çıkınca en azından tanıdık bir virüs, bunu yenebiliriz diye düşündüm" dedi. 

Özdarendeli'ye sorulan sorular ve cevaplarından öne çıkanlar şöyle; 

İlk aşı çalışmalarınız nasıl başlamıştı?

-Aşıya çalışmaya ilk doğrulanan corona vakası Türkiye’de çıktıktan hemen sonra başladık. Vaka 11 Mart’ta çıktı. Biz hemen Rektörümüz Prof. Dr. Mustafa Çalış ile bir araya geldik. Aşı konusunu konuştuk. Ben hemen projemi hazırlayıp mart ayı sonunda çalışmalara başladım. Zaten burası 2013 yılında kurulmuş Türkiye’nin ilk aşı merkezidir. Uluslararası standartlarda bir merkez, burada Kırım Kongo çalışmaları da yapıldı.

Birikmiş bir tecrübe var mıydı?

-Zaten o çalışmaların oluşturduğu birikimin üzerine inşa ettik çalışmalarımızı. Bir de ilginç bir tesadüf olabilir. Ben doktora sonrası Amerika’da 3 yıl ‘ koronavirüs’ üzerine çalıştım. Aşı üzerine değil ama. Ülkeye 2001’de döndüm. 2003’te Kırım Kongo vakaları çıktı. Bu vakalara yönelik çalışmaları başlattık. TÜBİTAK, Sağlık Bakanlığı ve üniversitenin işbirliğinde bir projemiz vardı. 2010’da o konuda aşı çalışmalarına başladık. 2010’dan itibaren bu aşı çalışmalarımız devam ediyordu. Bu çalışmalardaki tecrübenin çok büyük bir olumlu katkısı oldu.

Pandemi çıkınca neler hissettiniz?

-Ben 2001’de döndüm Türkiye’ye. Sonrasında SARS ve MERS gördük. Koronavirüsün bu tür salgınlara yol açabileceğini görmüştük. Ama böyle büyük bir pandemi beklemiyorduk. Pandemi çıkınca biraz avantajlı olduğumuzu da düşündük. Kafamdan ‘En azından tanıdık bir virüs, bunu yenebiliriz’ diye geçirdim.

Aşı çalışmasında ilk başarınız neydi?

-İlk vaka Türkiye’de çıktığında Rektörümüz Prof.Dr. Mustafa Çalış başkanlığında toplandık ve hemen çalışmalara başladık. İlk olarak virüsü izole ederek aşı çalışmalarımıza başladık. Çok da hızlı yaptık bunu. Mart’ın 25’inde biz virüsü konfirme etmiştik. Nisan ayında genetiğini, DNA dizilimi çıkarttık. Mayıs ayında da fareler üzerinde çalışmaya başladık. Çok hızlı bir şekilde işledi bu süreç. Farelerde bu inaktif aşı adayının koruyucu olduğunu 2020’nin Ağustos ayında gösterdik. Klinik öncesi çalışmaları ekimde raporladık.

FAZ 2 sonuçlarını aldığınızda ne hissettiniz?

-Biz burada süreci başından itibaren analitik olarak takip ettiğimiz için böyle iyi sonuçlar bekliyorduk. Faz 3’e geçebilmek için çok ciddi bir prosedür var. Güvenlik, kalite kontrol, üretim gibi konularda... Bunlar ciddi zaman alan süreçler. Bu süreçte sadece Erciyes Üniversitesi değil hem üretici firma hem TÜSEB tarafı çok ciddi emek verdi. Tabii biraz süreç bu anlamda uzadı. Bu insanı geriyor tabi. Fakat benim faz 2’nin iyi sonuçlanacağına dair bir şüphem yoktu. İKUM koordinesinde yürütülen faz 2’ye katılan bütün gönüllülerde antikor oluştu. Antikor miktarı kişiden kişiye fark ediyor. Tam rakam vermeyeyim ama çok iyi bir ortalama yakaladığımızı rahatlıkla söyleyebilirim. Genel ortalama çok iyi.

Aşı çalışmasında son durum nedir?

-Çok güçlü bir aşı adayımız var. Cumhurbaşkanımızın dediği gibi son dönemeçteyiz. Bu zamana kadar aşının güvenli olduğu ortaya konuldu. Artık faz 3’te bu aşının sahadaki etkinliğini, gücünü göreceğiz. Faz 3’ün koordinasyonunu ve sponsorluğunu TÜSEB yapıyor. Yanılmıyorsam 20 bin gönüllü olacak. Yurtdışı ayağı da olabilir. O zaman sayı artabilir.

Basında veya sosyal medyada ‘yorgun’ fotoğraflarınızı niye görmedik hiç, yorulmadınız mı?

-Yorulduk tabii. Çalışmaktan değil de stresli bir süreç tabi. Bir baskı var, bir sorumluluk var. Bilim yaparken işin farklı boyutlarını da götürmek zorundasınız. Bizim işimiz projenin sonuçlarını resmi muhataplarıyla paylaşmak. Gerekli açıklamaları Rektörlüğümüz ve Bakanlık zaten yapıyordu. Ayrıca ekibimi de hem basından hem de sosyal medyadan korumak gerekiyordu. Yani motivasyonları bozulmasın diye.

En çok ne konuda zorlandınız?

-Zamanla yarışıyoruz. En çok zorlandığımız konu o oldu. Türkiye 1998’den beri aşı üretmiyor. Yığılmış bir tecrübe ve üretim altyapısı yok.  İnsanlar ölüyor. Bir an önce bir çözüm bulmak gayretindeyiz. Üzerimizde vicdani bir baskı var. Kendi kendimize büyük bir sorumluluk hissediyoruz. Bu bizi zorladı. Bunu itiraf etmem lazım. Onun dışında zaten bizim laboratuvarımız yoğun çalışan bir ünite…

Planladığınız takvime uygun olarak ilerleyebildiniz mi?

-Bu tür konularda net bir tarih vermek doğru değil. Birçok değişken var. Farklı konularla uğraşıyorsunuz. Sapmalar olabiliyor. Ama 7 ay içinde faz 3’e geçildi. Bunu gerçekten önemsemek lazım. Türkiye tarihinde önemli bir çalışma. Pandemiden dolayı esnetilen bazı kurallar var ama normal şartlarda 5-6 yılda gelinebilecek bir aşamayı yaklaşık 1 yılda tamamladık. Bu önemli.

Mutasyon ve varyantlara karşı etkili olacak mı?

-İngiliz varyantına karşı bir çalışmamız var. Çalışmalarımızın sonuçlarına göre İngiliz varyantına karşı tamamen etkili.

Uğur Şahin ve Özlem Türeci’nin çalışmalarını takip ediyor musunuz?

-Kendileriyle gurur duyuyoruz. Hiç görüşmedim ama çalışmalarını takip ediyorum. Kanser tedavisine yönelik tecrübelerini aşıya aktardılar ve çok hızlı bir başarı yakaladılar.

Sizce aşı ne kadar önemli?

-Türkiye’de şu an çok hızlı bir aşılama devam ediyor. Hastalıkla mücadele için çok önemli başarı… Ayrıca bugün Türkiye’de birçok ekip aşı için çalışıyor. Hepsine çok teşekkürler. Çok büyük emek veriyorlar. Aşının stratejik bir ürün olduğunu, Türkiye olarak bazı aşıları mutlaka kendimizin üretmesi gerektiği mesajını aldık diye düşünüyorum.  Hiç maliyet hesabı yapmadan kendi aşımızı üretmeliyiz. Ayrıca aşı üzerine çalışan çok genç ekipler var. Bu da bizim için çok büyük bir kazanç.

25 YILLIK BİRİKİM

Prof. Dr. Özdarendeli Veterinerlik Fakültesi mezunu. Doktorasını viroloji üzerine yaptı. ABD’de 3 yıl ‘koronavirüs’ çalıştı. Türkiye’de Kırım Kongo vakaları üzerine yoğunlaştı. 2009-2010’da ABD’de çalışmalarını yürüttü. 25 yıldır viroloji üzerine araştırmalar yapıyor.

24 Haz 2021 - 10:39 - Gündem --- Okunma

Son bir ayda ozgurkocaeli.com.tr sitesinde 5.330.074 gösterim gerçekleşti.


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Özgür Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Özgür Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Özgür Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Özgür Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

03

izmitli41 - Mustafa bey madem bu virüs tanıdık peki niye bu kadar geç kaldınız tüm dünyada aşılar birçok ülkede uygulama ve satışları yapılırken kabul edinki bizim ülkemiz bu süreçte maalesef çok geç kalındı ama önümüzdeki süreçte kendi vatandaşımıza uygulanması sevindirici kabul edelimki ülkemizdeki aşı merkezi hıfzı sıhha aşı merkezlerini kapatılmasının ne büyük bir hata olduğunu umarım şimdi birileri anlamıştır

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 24 Haziran 18:59
02

Aşılı Elma - yangın sönüyor itfaiye ancak geliyor. pandemi pazarında 10 çeşit aşı var. bunlar pazarda yeri aldı. sen malını kime hedefliyorsun. en kaliteli aşı biontech geldi bu halkın üçte bir olmuyor. sgk kuyruğunda basit bir ilacı bedava almak için bekle. sana bedava gelen aşıyı olma. tuhaf tuhaf gerekçeler. bu saatten sonra kovid aşısı ne işe yarayarak. bu laboratuvar dönemi. bir de bunu üretici firma ile pazara dökme işi var.

Yanıtla . 1Beğen . 2Beğenme 24 Haziran 12:48
01

Özkocaelili - Aşıya bile adamgibi bir isimbulamadıkya türkkovak nedir arkadaş sinovakın çakması türkkovak

Yanıtla . 2Beğen . 3Beğenme 24 Haziran 11:12

SRC VE PSİKOTEKNİK BELGELERİNE SAHİP ŞOFÖRLER ARANIYOR

Firmamız bünyesine, Kartepe bölgesinde ikamet eden ağır vasıta ehliyeti olan 10 teker kamyon kullanabilen SRC VE PSİKOTEKNİK BELGELERİNE SAHİP ŞOFÖRL...

KALİTELİ İNŞAATLIK ÇAM KERESTE

KALİTELİ İNŞAATLIK ÇAM KERESTE Çatı - Kalıp - Kamelya Malzemelerinde Aradığınız Her Şey Ekonomik Fiyatlarla Burada! KERESTE PAZARI - HIRDAVAT PAZAR...

BAYAN BULAŞIK ELEMANI

Maşukiyede bulunan restaurantımıza Kartepe ve civarında oturan 45 yaş altı BAYAN BULAŞIK ELEMANI aranıyor Tel: 0262 354 31 95

ŞOFÖR ARANIYOR

Firmamıza tıbbi atık toplama – taşıma görevinde çalışacak SRC 4 veya 5 belgesi olan ŞOFÖR alımı yapılacaktır. İlgilenenlerin 325 65 65 nolu telefon...

ANATOLİA MASAJ

ANATOLİA MASAJ Yenilenen, güleryüzlü, profesyonel kadromuzla hizmetinizdeyiz.100:00-24:00Tel: 0536 272 39 99- 0262 322 74 54

VASIFSIZ ELEMAN ARANIYOR

*Maaş+ SGK+ Servis+ Yemek     *Servisimiz Bekirdere-Yeşilova-Kandıra sapağı güzergâhından geçmektedir. *40 yaş altı eleman alınacaktır *Fabrikamızd...

ACİL SATILIK  

İmarlı Köşe Arsa, Net 600 M2, Müstakil Parsel, Alt Üst Yapılı Meyvelik. İkiz Villa, 6 Daire İmarlı, Muhteşem Manzaralı        Ereğli/Karamürsel Fiya...

KİRALIK ODALAR

Yılmaz Pansiyon KİRALIK ODALAR Tel: 0543 512 18 97 - 322 79 21

YATILI BAKICI ARANIYOR

Körfez'de YATILI BAKICI aranıyor.Tel: 0532 359 79 47

RECEP KEBAPÇILIK ELEMANLAR ARIYOR

Recep Kebapçılıkta çalıştırılmak üzere HAZIRLIKÇI KEBAP USTASI, LAHMACUN VE PİDE USTASI, BAYAN BULAŞIKÇI, BAY-BAYAN KOMİ-GARSON aranıyor. Yüksek...