Mustafa Kemal’in dehasını anlamak için iyi bir örnek

Anlamlı günlerden geçiyoruz. 29 Ekim, Cumhuriyet’in kuruluş yıldönümüydü; 10 Kasım ise Büyük Önder’in ebediyete intikal edişinin yıl dönümü…

10 Kasım yas değil, anma değil Atatürk’ü anlama günü

... Hatta 29 Ekim ve 10 Kasım arası bu konuda daha çok düşünmemiz için bir fırsat.

O halde bu yazımı Atatürk’ün dehasını anlamaya ayırıyorum. 1925’te liberal ilkeleri benimsese de 1929 krizini algılayıp Keynesçi çözüm perspektifini başarıyla uygulayan ve toplumsal ve ekonomik kalkınmaya devleti dahil eden Büyük Önder, 1920’lerde yükselen faşizme karşı ise milliyetçilik ve halkçılığı dengelemeyi seçmişti. Gençliğe Hitabesinden veciz birçok sözüne, geleceği okumadaki dehası görmek mümkün ama ben bugün size başka birkaç örneği vereceğim.

***

Tarih 17 Ekim 1938

Anadolu Ajansı aracılığıyla bir bildiri yayınlanır ve Atatürk’ün hastalığı ile ilgili ilk kez net bilgiler açıklanır:

“Reisicumhur Atatürk'ün duçar olduğu karaciğer hastalığı normal seyrini takip ederken 16 birinci tesrin 1938 tarihine tesadüf eden pazar günü birdenbire aşağıdaki arazı göstermiştir:

a) Saat 14.30'dan 22.00'ye kadar gittikçe artarak devam eden umumî zaaf ile birlikte hazmî ve asabî araz. Bu saate kadar nabız, dakikada 116 ve teneffüs 22 ve hararet derecesi 36,5'idi.

b) Saat 22.00'den bu sabah saat 10.00'a kadar yukarıda ismi geçen araz kısmen hafiflemiş ve nabız dakikada 104 ve teneffüs 20 ve hararet derecesi 37 olmuştur.”

Ülke ayağa kalkar. Gelmekte olan acı gerçek anlaşılmıştır. Atatürk komadan çıkamamaktadır.

10 Kasım’a kadar o endişeli bekleyiş sürer.

***

Atatürk o dönüşü olmayan komaya girdiğinde nasıl sayıklar biliyor musunuz?

-Aman dil… Aman dil…

Sadece birkaç hafta önce Dil Bayramı kutlanmıştır. Büyük Önder Türkçe çalışmalarına çok önem veriyordu ve komada aklında o çalışma vardı. Hatta komaya girmeden kısa bir süre önce bir gece yarısı Dolmabahçe Sarayı'nda kalmakta olan Türk Dil Kurumu ve Tarih Kurumu üyesi Prof. Dr. Hasan Reşit Tankut'u çağırtarak ona: "Arkadaşlara söyle, dil çalışmalarını gevşetmesinler" demişti.

***

Biraz daha geriye gidelim:

“1 Temmuz 1938… Dr. Eppinger İstanbul'a geldi ve diğer meslektaşını beklemeden hemen Atatürk'ü muayene etti. İlk tepkisi, kötü bir Fransızca'yla "Un cas triste (Güç bir vaka)" demek oldu.

Almanya'dan davet edilen Prof. Bergmann, Avusturyalı meslektaşından bir gün sonra geldi ve o da, hastayı muayene etti. Türk ve yabancı doktorlar toplanıp, son bir rapor yazmaya koyuldular.

"Atatürk'te bir siroz vardır."

***

“Ağustos ayı boyunca Atatürk'ün hastalığı ilerlemesini sürdürmüş, eylül ayı başında ise karnındaki suyun şırıngayla alınması artık zorunlu hale gelmişti. Biriken suyun miktarı 10-12 litreyi bulmuştu. Bu yüzden Atatürk'ün nefesi daralıyor, sıkıntısı dayanılmaz bir hal alıyordu. Doktorları, Fissenger'nin üçüncü kez çağrılmasını ve onun huzurunda şırıngayla karından su alınmasını kararlaştırdılar.”

Mustafa Kemal o zaman vasiyetini yazdı.

7 Eylül’de daha tekrarları gibi acağı gibi karnından su alma işlemini yaptılar.

Yaveri Salih Bozok şöyle anlatıyor:

"Yapılan ponksiyon nispeten rahatlık vermekle beraber ahvali umumiyelerinde derhal dermansızlık husule getirdi. O büyük adam yatak içinde sanki saatten saate küçülür gibi bir hal almıştı.”

Ve Atatürk’ün o koşullarda bile dünyayı nasıl anladığı ve öngörülerinin güçlü olduğunu aşağıdaki alıntıyı okuduğunuzda göreceksiniz:

“18 Eylül gün Ata’nın ziyaretine Celal Bayar geldi. Koltuğunun altında 4 yıllık yeni ekonomik plan dosyası vardı. Atatürk'e sunmak istiyordu. Doktorlar endişelendiler. Ancak Atatürk sunuşu dinlemek için sabırsızlanıyordu. Zile basıp, hizmetlisini çağırdı ve yüzü Bayar'ın karşısına gelecek şekilde yerinin değiştirilmesini emretti. Hiçbir ziyaretin 10 dakikayı geçmemesi konusunda doktorlardan kesin talimat almış olan Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak, kapıda görünüp, yalvaran gözlerle bakınca onu da çağırdı, "Otur, dinle. Mühim şeyler konuşacağız" dedi.

Ve Bayar anlatmaya başladı. Denizbank'a, 28 vapur alınması için sipariş verilmişti. Bunların bir kısmı soğuk havalıydı. Kütahya'da bir elektrik santralı inşa edilecekti. Buradan elektriğin kilovat saatinin Anadolukavağı'na 35 paraya mal olacağı hesap ediliyordu. Yine Kütahya'da 25 bin ton sentetik benzin istihsal edecek yetenekte bir fabrika kurulması planlanıyordu. Sakarya Nehri üzerinde sulama tesisleri yapılacak ve kömür üretimi senede 5 milyon tona çıkarılacaktı. Atatürk, Bayar'ın anlattıklarını yüzünde büyük bir memnuniyet ifadesiyle dinleyip konuşmanın sonunda şunları söyledi:

-Elinizi çabuk tutun çocuk, umumî harp gelecek yıl. Anlattıklarını yapmaya zamanımız olmayabilir.”

***

Atatürk böyle bir dehaydı…

Rahmet, minnet ve şükranla anıyorum.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Adem Turgut - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Özgür Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Özgür Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Özgür Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Özgür Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.


ELEMAN ARANIYOR

YAPIŞTIRICI SATIŞI KONUSUNDA ÇALIŞACAK ELEMAN aranıyor lkirikoglu@lefa.com.tr  adresine CV   gönderilmesi rica olunur

YETİŞTİRİLMEK ÜZERE PERSONEL ALINACAKTIR

Torna ve Freze makinası operatörlüğü ve tesviye personeli için yetiştirilmek üzere en az meslek lisesi mezunu , askerliğini tamamlamış personel alınac...

TEL : 0 262 373 63 64 CEP : 0 544 29 30 64

BAY VE BAYAN ELEMANLAR ARANIYOR

Firmamızda çalışacak Ön muhasebe tecrübesi olan BAYAN ELEMAN ve VASIFSIZ BAY ELEMANLAR aranıyor Kartepe

Tel: 0530 645 24 60

DEVREN KİRALIK GELİNLİK MAĞAZASI

DEVREN KİRALIK GELİNLİK MAĞAZASIBelsa Plaza Yan SokağındaKarabaş Mah. Ihlamur Sk. No: 2 Kat :1

Tel: 0533 529 97 56

HD MÜHENDİSLİK USTA VE ELEMANLAR ARIYOR

HD MÜHENDİSLİK (DİLOVASI)KAYNAK- İMALAT- MONTAJ USTALARI ve YARDIMCI ELEMANLAR arıyoruzDolgun Ücret- Servis Pendik- Tuzla- Gebze- Körfez- Derince- İzm...

Tel: 0541 792 41 53

ELEMANLAR ALINACAKTIR

MH ELEKTROMEKANİK MÜHENDİSLİK şirketimizde çalışmak üzere tecrübeli ÇELİK KONSTRÜKSİYON İMALAT VE MONTAJINDA çalışacak ELEMANLAR aranmaktadır. Tercih...

0541 302 58 34

YIKAMA YAĞLAMA PERSONELİ ARANIYOR

Kartepe bölgesinde faaliyet gösteren işyerimize YIKAMA YAĞLAMA BİLEN PERSONEL  aranıyor

Tel: 0536 869 32 60

UKRAYNA KALİTELİ İNŞAATLIK ÇAM KERESTE

UKRAYNA KALİTELİ İNŞAATLIK ÇAM KERESTE 1029 TL/m3 Çatı - Kalıp - Kamelya Malzemelerinde Aradığınız Her Şey Ekonomik Fiyatlarla Burada! KERESTE DÜ...

0532 565 84 97 - 0553 101 47 05

ANATOLİA MASAJ

ANATOLİA MASAJYenilenen yüzümüz ile hizmetinizdeyiz

Tel: 0536 272 39 99

Her Türlü Çatı

HER TÜRLÜ ÇATI Kiremit Aktarma Çatı Katı Teras Kaplama, Şıngıl, Çatı Oluk Temizliği ve Çatı Temizliği İTİNA İLE YAPILIR Sinan Ünver

0535 346 87 29