Önyargılarımız, yaşamda kaçırdıklarımız

Önyargı en kısa tanımıyla peşin hüküm demek. Kurumsal eğitim çalışmalarımda mutlaka değindiğim bir konudur. Çünkü önyargılarımız ile aldığımız kararlar özel yaşantımızda ve iş yaşantımızda bireysel ve kurumsal geleceği etkileyebiliyor. Konuyla ilgili o kadar çok yaşanmış vaka var ki.

Önyargı, herhangi bir kişi, konu, şehir, yemek,… ile ilgili, önceden karar vermiş olmak. Hiç tatmadığınız bir yemek, hiç tanışmadığınız veya az tanıdığınız bir kişi, hiç gitmediğiniz veya sadece az bir yerini gördüğünüz şehir, hiç başlamadığınız bir iş, hiç iletişime geçmediğiniz bir kurum ile ilgili bilmeden tanımadan bazen sadece duyduklarımızla, başkalarının bakış açılarıyla karar vermek.  Yani yemeğin tadına bakmadan tuz dökmek.

Önyargılarımız doğduğumuz andan itibaren fark etmesek de bizimle beraber yaşayıp, bizimle beraber büyüyor, bizimle birlikte gelişiyor. Bazen önyargılı davrandığımızı anlasak bile karşımızdaki camdan duvarı aşamıyoruz. Camın öte tarafına geçemiyoruz. Batıl inançlar bile önyargı oluşturuyor.  Bilirsiniz Albert Einstein önyargıyı kırmanın atomu parçalamaktan zor olduğunu söylemiş.

ÖNYARGILAR HAYATI ETKİLİYOR

Önyargılar sonraki yargılarımızı etkiliyor. Yanlış karalar verip başkalarının da hayatını etkileyebiliyoruz. Hele bir de yönetici pozisyonunda isek biraz daha önemli olabiliyor. 

Önyargıyı hep olumsuz olarak algılıyoruz. Halbuki olumlu önyargılar da var ve bunlar da zarar verebiliyor. Düşünmeden peşin hüküm her durumda olumsuzluk yaratabiliyor. Bir insanın sadece iyi yönlerini görmek ve olumsuz bir şey yapmayacağına, bize zarar vermeyeceğine inanmak, başkalarının bu konudaki samimi uyarılarını dinlememek veya söyleyene kızmak da bir önyargı. Belki en çok sergilenen davranışlardan biri bu.

Önyargılı olmanın sebepleri çok farklı. Bireysel, çevresel, toplumsal, kültürel etkenler başta olmak üzere pek çok faktör önyargıyı besliyor ve üzerimize fazla kilolar gibi yapışıyor. Pek çok olumsuz yan etkileri oluyor. Nasıl ki fazla kilo fiziksel olarak hareketlerimizi kısıtlar ve sağlıksız bir durum yaratırsa, önyargılarda öyle. 

ÖNYARGIDAN KURTULMAK MÜMKÜN MÜ?

Elbette mümkün, zor ama imkansız değil. Kurumsal eğitimlerimde örneklerle anlattığım önyargı konusunda önerdiğim birkaç noktayı paylaşmak istiyorum;

1-Ön koşul, önyargılarımızın farkına varmak,

2-Sebeplerini düşünmek,

3-Önyargılı olabileceğimiz konuyu araştırmak,

4-Konuya farklı bakış açılarından bakmak,

5-Karşımızdaki kişi, konu vs her ne ise onu anlamaya çalışmak,

6-Beynimizi farklı düşünmeye alıştırmak,

7-Kalıpların dışına çıkmak.

8- Başkalarını dinlemek, ama düşünmeden başka fikirleri doğru olarak kabul etmemek.

9-İnsanların menfaat düşüncesiyle, başkalarının algılarını etkileyerek, iyi veya kötü izlenim oluşturmaya çalıştığını göz önünde bulundurmak,

10-Önyargıların fırsatları kaçırmamıza sebep olacağını bilmek,

11-Önyargının vereceği zararların çarpan etkilerini düşünmek.

12-Yukarıdaki maddeleri uygulayarak önyargıları yönetmek

Yukarıda yazanlar basit gibi görünse de uygulamak, göz kırpar gibi çabuk yapılacak işler değil.

İnsanlar alışkanlıklarından kolay vaz geçemiyor. Hatta insanlar alışkanlıklarından vaz geçmek  istemiyor. Beynimiz ve algılarımız kalıpları ve tembelliği seviyor.

Bireysel, toplumsal, ülkesel olarak önyargıların oluşmasını istemiyorsak, başkalarının bizlerle ilgili önyargılı davranışlarını pekiştirici davranışlarda bulunmamak gerekiyor.

Ayrıca, önyargılarımız dolayısıyla neler kaybetmiş olabiliriz?  Her gün hayatın her alanında çeşitli konularla ilgili kararlar verirken, bu kararlarda önyargılar ne kadar etkili ne dersiniz? Biraz olsun düşünmeye değer mi?

Sözün özü; önyargılar mı sizi yönetiyor, siz mi önyargılarınızı yönetiyorsunuz?

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Tümay Mercan - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Özgür Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Özgür Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Özgür Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Özgür Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.