Geçmişte sağlık hizmetleri ve misyonerlik

Türk Tarih Kurumunca basılan ve İdris Yücel’in ‘’Anadolu’da Amerikan Misyonerliği ve Misyon Hastaneleri’’ isimli kitap böyle bir yazıyı yazmamın sebebidir.

Osmanlı devletinin son yüzyılındaki misyonerlik faaliyetleri bu coğrafyada dün ve bugün yaşananların arka planını daha iyi anlamamızı sağlar. Geçen yüzyıl bu bölgedeki sağlık hizmetleri üzerinden yapılan misyoner çalışmaların yazıldığı kitaptaki bilgiler çok dikkat çekicidir. Osmanlıda 1800’lerdeki sağlık hizmetleri gedik usulü denilen ve İstanbul’daki hekimbaşının görevlendirdiği klasik usulde eğitim almış çok az sayıdaki insanlarca verilirdi. İstanbul’daki darüşşifalar ile birlikte Edirne, Manisa, Konya, Kayseri, Amasya, Sivas gibi önemli şehirlerdeki darüşşifalar sağlık hizmeti verilen yerlerdir. Katarakt ameliyatı yapan, kehhaller, kırık çıkık işlerini yapan sınıkçılar ,el becerisi iyi olan aynı zamanda sünnetçilik yapan berberler de sağlık hizmeti verirlerdi. Özellikle darüşşifalar, bölgeleri için güvenli ve bilindiği kadarıyla bugün bile hayranlık duyulan hizmetlerin verildiği yerlerdir. 1900’lere gelindiğinde savaşlar sebebiyle devletin buralara ayırdığı kaynaklar azalmış, vakıf anlayışındaki zayıflama da bunlara eklenince buralarda verilen sağlık hizmetleri yetersiz hale dönüşmüştür. Mazhar Osman’ın hayatını anlatan kitapta, Doktor Mazhar bey İstanbul’daki Toptaşı Bimarhanesi ile Edirne darüşşifasındaki akıl hastalarının yeni açılan Bakırköy akıl hastanesine nakli öncesindeki perişan durumu anlatarak buna işaret eder.

1827’ de açılan ve 1839’da modernize edilip Tıbbiye-i Askeriyeyi Şahane adını alan eğitim kurumu öncelikle ordunun ihtiyacını karşılayan hekimleri yetiştirmiştir. Bu hekimlerimiz ayrıca bölgelerinde ihtiyaç durumunda sivil halka da sağlık hizmeti vermişlerdir.1867 ‘de açılan Mektebi Tıbbiyeyi Mülkiye de sivil hekim yetişmiştir. Bunların bir kısmı memleket tabipliği adı altında belediyeler üzerinden sağlık hizmeti vermişlerdir. İstanbul’da 1845’ de açılan Vakıf Gureba, Hastanesi, 1862 ‘de açılan Zeynep Kamil Hastanesi,1887 açılan Beyoğlu Belediye Hastanesi ,1899’ da açılan  Şişli Etfal Hastanesi o dönemden bugüne  önemli hizmet veren sağlık kurumlarımızdır.

1850’lerden sonra anestezi, mikropların bulunması ve antisepsi anlayışının gelişmesi özellikle cerrahide yeni gelişmeler sağlamıştır. Yeni tıbbi anlayışın uygulamasında bu yeni okullardan gelen askeri hekimler, memleket hekimlerinin yanında Amerika’dan, Avrupa’dan gelen misyoner sağlıkçıların etkisi çoktur. 1835’lerde gezici sağlık hizmeti şeklinde başlayan 1900’lere gelindiğinde Gaziantep, Mardin, Diyarbakır, Sivas, Merzifon, Tarsus, Konya, Adana’da hastane hizmeti şekline dönüşen misyoner sağlık hizmetleri bulundukları yerler için güvenli sağlık hizmeti alınan adresler olmuştur. İzmitimizde de 1891’de Fransız Assomptimist misyonerleri şu anda defterdarlık binasının bir bölümünde dispanser açarak sağlık hizmeti vermişlerdir.. Ayrıca yüzlerce gezici sağlık ekipleri de bulundukları bölgenin insanına, önce sağlık hizmeti vermişler; bunun yanında kendi inançları yönüyle tebliğ ve eğitim yapmışlardır.

Çalışmalarında özellikle bölgelerindeki Osmanlının Rum ve Ermeni tebası hedef alınmıştır. 1835’ de İzmir’e gelen  Bord misyoneri Dr.Azabel Grant bütün Anadolu’yu baştan başa gezmiştir. İlk misyoner sağlıkçı olan bu doktor  1845’lere kadar Van, Diyarbakır, Mardin ve Harput’ta çalışalar yapmıştır. Bundan sonra Dr.Azari Smith 1847-1852 yılları arasında Antep bölgesinde çalışmıştır. Bu çalışmaları sebebi ile Gaziantep’ de açılan misyoner hastanesine Smith Hastanesi adı verilmiştir. Bir kısmının ayrıca dini eğitimi olan bu insanlar ülkelerinin gönüllü elçileri gibi çalışarak bölge ile ilgili her türlü bilgiyi raporlamışlardır. Bu raporlar ise ülkeleri tarafından siyasi ve ticari kaynak olarak kullanılmıştır. Sağlık ve eğitim alanındaki bu misyoner çalışmalar Osmanlı Devletimizin yıkılış sürecinde etkili olmuşlardır. Bunlar 1100’lü yıllardaki bu coğrafyaya gelen Horasan erenlerinin çalışmalarını hatırlatmaktadır. Kitaptaki bilgiler, insanı hayrete düşürmekle birlikte yetişmiş kaliteli insanların ülkeleri için ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Bu tür insanların varlığının ülkeleri için ne kadar önemli olduğunu anlatmaktadır.

Misyoner sağlık hizmetleri Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kurulmasıyla sona ermiş ve bu maksatla gelen misyonerler memleketlerine geri dönmüşlerdir.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar H.İbrahim Kahraman - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Özgür Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Özgür Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Özgür Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Özgür Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.


DAMPERLİ KAMYON ŞÖFÖRÜ ARANIYOR

MUNZUROĞLU HARFİYAT İzmit’te alt yapıda çalışacak TECRÜBELİ DAMPERLİ KAMYON ŞOFÖRÜ  Alınacaktır. Emeklide olabilir. Tel: 0 532 280 24 09-0 536 5...

MOBİLYA BOYACILARI ARANIYOR

MOBİLYA BOYACILARI Aranıyor Maaş+Sgk+ yemek+ İkramiye Eren Mobilya Tel: 0 532 671 81 36

DEVREN SATILIK SU BAYİLİĞİ

Faal durumda yüksek cirolu DEVREN SATILIK SU BAYİLİĞİ İzmit-Merkez Tel: 0 544 854 14 71

BAY FORKLİFT ELEMANI ARANMAKTADIR

ATİSAN AMBALAJ A.Ş. -Ford Otosan Fabrikasında taşeron olarak çalışan firmamızda çalıştırılmak üzere -Forklift Operatörlük belgesine sahip -25-50 ya...

AĞIR VASITA ŞOFÖRÜ ARANIYOR

Başiskele Kullar bölgesinde bulunan şantiyemize 12 ADET AĞIR VASITA (kırkayak) ŞOFÖRÜ alınacaktır. Yemek ve servis vardır. Yatılı kalmak isteyen perso...

ÖN MUHASEBE PERSONELİ ARANIYOR

Firmamız Bünyesinde Çalışacak Mikro Programına hakim Deneyimli Bayan ÖN MUHASEBE ELEMANI aranmaktadır. Başvuruların [email protected]

YÖNETİCİ ASİSTANI ARANIYOR

YÖNETİCİ ASİSTANI *Lisans mezunu, *En az 5 yıl Yönetici Asistanlığı veya sekreter pozisyonunda deneyimli, *MS Office Programlarına hakim, *Yazılı...

DİKİŞ BİLENLER ARANIYOR

DİKİŞ BİLEN BAY-BAYAN ELEMANLAR aranıyorTel: 0 555 541 52 85

MİNİKÖŞK ELEMANLAR ARIYOR

Mini Köşk Köfte ve Izgara Salonunda dolgun ücretle çalışacak  KASAP, KASİYER, DENEYİMLİ GARSON, MOTORLU/MOTORSUZ KURYE VE ŞOFÖR arıyoruz.  Yemek ve...

USTA KALFA ALINACAKTIR

Kocaeli deki mobilya fabrikamıza USTA -KALFA alınacaktır servis vardır Tel: 0532 133 19 08