Üçe bölünebilirdi ama Kocaeli bölünmeyecek

Adem Turgut
Adem Turgut

Mart ayında “ Kocaeli’yi üçe bölecekler” diye yazmıştım.

Son gelen bilgilere bakılırsa bölmeyecekler.

Şubat sonu mart başı gibi başlayan bir süreç sonrası Anayasa tartışması çerçevesinde Siyasi Partiler Kanununun da değişmesi gündemde…

Biliyorsunuz, SPK ve Seçim Kanunu'nun yeni sisteme uygun hale getirilmesi için çalışmalara başlanmış, AK Parti’nin dünya örneklerini de incelediği çalışması üzerinden Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'a MYK’da alternatifli bir sunum yapılmıştı. Çıkan haberlere göre sunumun ardından Erdoğan’ın talimatları doğrultusunda metinde rötuşlar gündeme gelmişti. AK Parti ve MHP’nin büyük kongre ve kurultayını yapması sonrası bu çalışmaya daha da odaklanıldı.

ÇALIŞMA İKİNCİ AŞAMASINDA

Çalışma artık ikinci aşamasında AK Parti’den Hayati Yazıcı ile MHP’den Feti Yıldız, karşılıklı olarak mutabık kaldıkları noktaları tespit etmişler. İki madde üzerinde ise yeniden çalışılması kararı almışlar. Ulusal basında çıkan yazılardan bunları anlıyoruz.

Peki, önemli ne detaylar var?

Hatırlayın, TBMM tatile girmeden önce de MHP’nin, daraltılmış bölge ile en yaşlı hakim dışında il seçim kurullarına başkan belirlenebilmesine olanak tanıyan düzenlemelere sıcak bakmadığını ilettiğini biliyoruz.

SEÇİM BARAJI YÜZDE 5

Bir de seçim barajı meselesi var.

Yıllardır indirilmesi tartışılan yüzde 10 seçim barajının bu değişiklik ile düşürülmesi öngörülmüştü. Ancak yüzde 7 mi yoksa yüzde 5 mi olacağı konusunda belirsizlik vardı.

Biliyorsunuz Anayasada, “en son yapılan seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte yüzde 5’ini almış partilerin Cumhurbaşkanı adayı gösterebiliyor” olması söz konusu.

Bunun üzerinden hareketle iki parti, Cumhurbaşkanı için geçerli olan yüzde 5 barajının milletvekili seçimi için de uygulanması konusunda anlaşmış.

Bu çok önemli bir karar.

“Barajın düşmesini muhalefet MHP’nin oy kaygısına bağlasa da bence asıl amaç İYİ Parti ve SP gibi partilerin tek başlarına seçime girmesini sağlamak. Bu durum üçüncü bir ittifakın oluşmasını da sağlayabilir.”

Hatta ittifak içi meseleyi biraz zorlaştırmak için MHP, ittifak halinde seçime girecek partiler açısından ayrı bir seçim barajı getirilmesini istiyor ama AK Parti bu konuda çekimser. Bu noktanın taslağa girip girmeyeceğini ben de merak ediyorum.

KOCAELİ’Yİ ÇOK ETKİLİYECEKTİ

Ama tüm bu görüşmelerde asıl mesele daraltılmış bölge sisteminde… İşte bu konuda Cumhur İttifakı’nın iki üyesi arasında bir mutabakat olması mümkün değil gibi.

Bilindiği gibi AK Parti daraltılmış seçim sistemine geçilmesini öneriyor ama MHP bunu istemiyor. AK Parti’nin istediği olursa büyükşehirlerde seçim çevreleri 7 milletvekiline göre bölünecek.

Bu ilk anda “5 milletvekiline göre” diye söylenmişti. Ve o fikir kabul görse Kocaeli üçe bölünebilirdi. Şimdiki öneri kabul edilse ikiye bölünüyor.

Ben o durumu şöyle yorumlamıştım:

“Görüntü şu, Gebze bölgesi ayrı, İzmit, Derince Körfez ve Kandıra ayrı… Kartepe, Karamürsel, Başiskele ve Gölcük ayrı seçime girecekler. Gebze 5, İzmit 5 ve üçüncü bölge 4 vekil çıkarabilir. Gördüğünüz gibi hesap kitap yeniden değişecek. Zorda olan partileri çok zor kararlar bekliyor. Siyasi partiler listelerine Gebze adayını en sıkıntılı sıradan alırlar. Amaç bellidir, bölgedeki büyük seçmen kitlesine “Bak adayın Meclis’e gitsin istiyorsan bize oy vermelisin”  mesajı verilir. İşin ilginci işe de yarar. Ama adil değil.

Bugün Batı yakasının nüfusu; yaklaşık 800 bin… İl geneli ise 31 Aralık 2020 tarihi itibarıyla 1 Milyon 997 bin 258… Yani oranladığınızda 13 vekilden 5 veya 6’sının Batı Yakasından olması gerekir. Öyle mi? Ancak yarısı kadar… Eğer bu sistem gelirse Kocaeli’de temsiliyette adalet olur.”

KIRILMA ANI OLACAKTI

Ama hangi öneri geçerli olursa olsun MHP daraltılmış bölge seçim sistemine sıcak bakmıyor. Büyükşehirlerde seçim çevrelerinin 7 milletvekiline göre bölünmesini kabul etmiyor.

Çünkü MHP, daraltılmış bölge seçim sisteminde ciddi sayıda milletvekili ve güç kaybeder.

Örneğin Kocaeli’nden vekil çıkaramayabilir.

Bu yüzden kesin kararlılar ve AK Parti de MHP’ye rağmen bir değişiklik yapmayacaktır. Bunu bildiğimize göre rahatlıkla söyleyebiliriz ki daraltılmış bölge sistemi gelmiyor.

Gelmeyince de başlığı bir daha yenileyeyim:

“Üçe bölünebilirdi ama Kocaeli’yi hiç bölmeyecekler.”

Pek konuşulmuyor ama bu karar Kocaeli siyasiti içinde önemli bir kırılma anı olacak.

- Özgür Kocaeli Gazetesi, Adem Turgut tarafından kaleme alındı
https://www.ozgurkocaeli.com.tr/makale/7640095/adem-turgut/uce-bolunebilirdi-ama-kocaeli-bolunmeyecek